Wat is kabbalistische numerologie?
Kabbalistische numerologie is het lezen van Hebreeuwse woorden via de getalswaarde van hun letters, een methode die gematria heet. Elk van de 22 Hebreeuwse letters is ook een getal, van 1 voor alef tot 400 voor tav; een woord is de som van zijn letters, en twee woorden met dezelfde waarde worden als verwant gelezen. De methode is ouder dan de kabbala zelf: de rabbijnen van de Talmoed rekenen haar al tot de tweeëndertig regels voor de uitleg van de Schrift, en de middeleeuwse kabbalisten maakten er een manier van om de schepping te overdenken, niet om een leven te voorspellen. Dat onderscheid doet ertoe. De persoonlijkheidsprofielen die vandaag onder de naam kabbalistische numerologie worden verkocht, waarbij een Latijnse voornaam in Hebreeuwse waarden wordt omgezet, zijn een westerse uitvinding van de laatste twee eeuwen. Wie kabbala en getallen echt wil begrijpen, begint dus niet bij zijn voornaam, maar bij het alfabet. Op deze pagina vind je de volledige lettertabel met haar vier manieren van tellen, de beroemde gelijkwaardigheden die je zelf kunt narekenen, de andere rabbijnse methoden, de structuur van de Levensboom zoals de Sefer Jetsira die werkelijk beschrijft, en het eerlijke verhaal van de overgang van de kabbala naar het westerse occultisme.
- Elke Hebreeuwse letter is een getal: alef 1 tot teet 9, jod 10 tot tsadee 90, kof 100 tot tav 400.
- Gematria is interpretatief: ze verbindt woorden met dezelfde waarde, zoals liefde (ahava) en één (echad), beide 13.
- De Sefer Jetsira beschrijft de schepping via 32 paden: 10 sefirot en 22 letters.
- Een mens aflezen uit zijn voornaam hoort niet bij de joodse traditie; dat komt uit het occultisme van de negentiende eeuw.
De Hebreeuwse letters en hun waarden: de volledige tabel
De standaardtelling, mispar hechrechi genoemd, geeft de 22 letters de waarden hieronder; deze getalswaarde van de Hebreeuwse letters is het fundament van elke vorm van Hebreeuwse numerologie. Vijf letters krijgen aan het einde van een woord een andere vorm; in de standaardtelling houden ze hun waarde, maar een tweede systeem, de mispar gadol, zet de reeks voort en geeft de eindvormen de waarden 500 tot 900. Een derde systeem, de mispar sidoeri, nummert de letters eenvoudig van 1 tot 22 naar hun plaats in het alfabet. Weten welk systeem een bron gebruikt is het eerste wat je controleert voordat je twee waarden vergelijkt, precies zoals bij de oosterse en Maghrebijnse tabellen van de Arabische abjad.
Vier manieren om hetzelfde woord te tellen
Neem sjalom, vrede, geschreven sjin, lamed, wav, slot-mem (שלום). Standaardtelling: 300 + 30 + 6 + 40 = 376. Grote telling, met de slot-mem op 600: 936. Gereduceerde telling, mispar katan, waarbij elke letter alleen haar eerste cijfer houdt: 3 + 3 + 6 + 4 = 16, en dan 1 + 6 = 7. Rangtelling: 21 + 12 + 6 + 13 = 52. Vier eerlijke uitkomsten voor één woord. De klassieke auteurs gebruikten bijna altijd de standaardtelling en grepen alleen naar de andere wanneer een bepaalde overeenkomst dat vroeg, een gewoonte die hun critici niet onopgemerkt lieten.
De 22 Hebreeuwse letters: standaardwaarde, waarde van de eindvorm, rangwaarde
| Letter | Standaardwaarde | Eindvorm (mispar gadol) | Rangnummer |
|---|
| א alef | 1 | | 1 |
| ב beet | 2 | | 2 |
| ג gimel | 3 | | 3 |
| ד dalet | 4 | | 4 |
| ה hee | 5 | | 5 |
| ו wav | 6 | | 6 |
| ז zajin | 7 | | 7 |
| ח cheet | 8 | | 8 |
| ט teet | 9 | | 9 |
| י jod | 10 | | 10 |
| כ kaf | 20 | ך 500 | 11 |
| ל lamed | 30 | | 12 |
| מ mem | 40 | ם 600 | 13 |
| נ noen | 50 | ן 700 | 14 |
| ס samech | 60 | | 15 |
| ע ajin | 70 | | 16 |
| פ pee | 80 | ף 800 | 17 |
| צ tsadee | 90 | ץ 900 | 18 |
| ק kof | 100 | | 19 |
| ר reesj | 200 | | 20 |
| ש sjin | 300 | | 21 |
| ת tav | 400 | | 22 |
De beroemde gelijkwaardigheden, en hoe je ze controleert
De kracht van gematria is dat iedereen haar kan narekenen. De tabel hieronder geeft de bekendste paren uit de traditie, met hun waarde letter voor letter berekend volgens de standaardtabel, en de bron waar het verband wordt besproken. Controleer er zelf één: Elohim, de naam van God als schepper, is alef 1 + lamed 30 + hee 5 + jod 10 + slot-mem 40 = 86; ha-teva, de natuur, is hee 5 + teet 9 + beet 2 + ajin 70 = 86. De gelijkstelling van God en natuur, eeuwen vóór Spinoza, rust op die som.
Klassieke gematriaparen (standaardtelling)
| Woorden | Hebreeuws | Waarde | Waar het besproken wordt |
|---|
| Liefde (ahava) en één (echad) | אהבה, אחד | 13 en 13 | Veel geciteerd; 13 + 13 = 26, de waarde van de godsnaam |
| God (Elohim) en de natuur (ha-teva) | אלהים, הטבע | 86 en 86 | Abraham Aboelafia, 13e eeuw; Pardes Rimonim, 16e eeuw |
| Messias (masjiach) en slang (nachasj) | משיח, נחש | 358 en 358 | Luriaanse kabbala, 16e eeuw |
| Wijn (jajin) en geheim (sod) | יין, סוד | 70 en 70 | Talmoed, Eruvin 65a: als de wijn binnenkomt, komt het geheim naar buiten |
| Abram en Abraham | אברם, אברהם | 243 en 248 | Talmoed, Nedarim 32b: de toegevoegde hee brengt het lichaam op 248 ledematen |
| De godsnaam JHWH | יהוה | 26 | Jod 10 + hee 5 + wav 6 + hee 5 |
- Een gematria is geen bewijs: met 22 waarden en duizenden woorden komen gelijke sommen vaak voor, en de traditie wist dat.
- De rabbijnen aanvaardden gematria als steun voor een leer die al bekend was, nooit om er een nieuwe wet uit af te leiden.
- De 248 ledematen van Abraham beantwoorden aan de 248 positieve geboden die de Talmoed telt; daarom is dit paar blijven hangen.
Voorbij gematria: notarikon, temoera en atbasj
Gematria is een van de drie lettertechnieken die de kabbalisten gebruikten; de andere twee werken op de letters zelf in plaats van op hun waarden. Notarikon leest een woord als een acroniem: amen (אמן) wordt in de Talmoed uitgevouwen tot El Melech Ne’eman, God, trouwe Koning. Temoera verwisselt letters volgens een vaste sleutel. De bekendste sleutel is atbasj, waarbij de eerste letter wordt geruild met de laatste, de tweede met de voorlaatste, en zo verder: alef met tav, beet met sjin, gimel met reesj. Atbasj komt in de Bijbel zelf voor, wat het tot het oudste gedocumenteerde lettercijfer van de traditie maakt.
De drie lettermethoden van de kabbala
| Methode | Wat ze doet | Voorbeeld |
|---|
| Gematria | Telt de waarden van de letters op | Ahava = echad = 13 |
| Notarikon | Leest een woord als acroniem, of een zin als woord | Amen = El Melech Ne’eman |
| Temoera (atbasj) | Vervangt elke letter door haar spiegelbeeld in het alfabet | Sjesjach = Babel |
Atbasj in het boek Jeremia
Jeremia 25:26 en 51:41 noemen een koninkrijk Sjesjach (ששך), dat nergens anders voorkomt. Pas atbasj toe: sjin wordt beet, sjin wordt beet, slot-kaf wordt lamed, en Sjesjach leest als Babel (בבל), Babylon. De profeet, of zijn redacteur, verborg de naam van het rijk dat zijn volk gevangen hield. Hetzelfde hoofdstuk gebruikt een tweede codenaam, Leb Kamai, die zich laat ontcijferen als Kasdim, de Chaldeeën.
De Levensboom en de 32 paden van wijsheid
De Sefer Jetsira, het Boek van de Vorming, is een kort traktaat dat tussen de tweede en de zesde eeuw is geschreven; het is de oudste tekst van de joodse lettermystiek. De openingszin zegt dat God de wereld heeft gegraveerd met 32 wonderbaarlijke paden van wijsheid: de 10 sefirot, die het boek eerst voorstelt als de tien oergetallen, en de 22 letters. Daarna verdeelt het de letters in drie groepen: drie moeders, alef, mem en sjin, die staan voor lucht, water en vuur; zeven dubbele, beet, gimel, dalet, kaf, pee, reesj en tav, die twee uitspraken hebben en staan voor de zeven planeten en de zeven dagen; en twaalf enkelvoudige, die staan voor de twaalf maanden en de tekens van de dierenriem. Veel websites beweren dat het Tetragrammaton de drie moederletters bevat; dat is onjuist. Jod, hee en wav zijn enkelvoudige en dubbele letters, geen moeders. De tien sefirot kregen hun namen en hun opstelling als boom pas later, in de middeleeuwse kabbala van de Provence en Spanje.
Getallen als structuur van de schepping
Voor de kabbalisten zijn de sefirot geen symbolen van getallen; ze zijn de getallen, begrepen als de tien stadia waarin het oneindige, Ein Sof, zich kenbaar maakt. De rechterpilaar ontvouwt, de linkerpilaar begrenst, het midden verzoent. Een getal lezen in deze traditie is vragen welk stadium van dat proces het benoemt: 4 is de overvloedige vrijgevigheid van Chesed, 5 de grens die Gevoera stelt, 6 het evenwicht van Tiferet. Dichter dan dit komt de kabbala niet bij een betekenis van getallen, en het is een betekenis die over God en de wereld gaat, niet over het karakter van een persoon.
De tien sefirot in hun traditionele volgorde
| Getal | Sefira | Betekenis | Pilaar |
|---|
| 1 | Keter | Kroon | Midden |
| 2 | Chochma | Wijsheid | Rechts |
| 3 | Bina | Inzicht | Links |
| 4 | Chesed | Goedertierenheid | Rechts |
| 5 | Gevoera | Kracht, strengheid | Links |
| 6 | Tiferet | Schoonheid | Midden |
| 7 | Netsach | Volharding, overwinning | Rechts |
| 8 | Hod | Luister | Links |
| 9 | Jesod | Fundament | Midden |
| 10 | Malchoet | Koningschap | Midden |
Wie de traditie hebben gevormd
De Zohar, het centrale boek van de kabbala, circuleert aan het einde van de dertiende eeuw in Castilië onder de naam van Rabbi Sjimon bar Jochai, een wijze uit de tweede eeuw; het onderzoek schrijft sinds Gershom Scholem het grootste deel ervan toe aan Mozes de León, gestorven in 1305. In dezelfde decennia bouwt Abraham Aboelafia, een contemplatief uit Saragossa, een meditatieve praktijk op de permutatie van letters en op gematria, en schrijft hij het verband tussen Elohim en ha-teva op. In de zestiende eeuw brengt de stad Safed in Galilea Mozes Cordovero samen, wiens Pardes Rimonim de hele leer ordent, en Isaac Luria, wiens leerlingen een kosmologie van goddelijke samentrekking, breuk en herstel optekenen die voor gematria een nieuw werkterrein opent. Elk van deze auteurs behandelde getallen als een sleutel tot de Schrift en tot de structuur van het goddelijke, en geen van hen trok een horoscoop uit een voornaam.
Van de kabbala naar het westerse occultisme
De kabbala verlaat de joodse wereld in de Renaissance. Giovanni Pico della Mirandola neemt kabbalistische stellingen op onder de negenhonderd die hij in 1486 publiceert; Johannes Reuchlin schrijft in 1517 het eerste Latijnse traktaat over het onderwerp, De arte cabalistica; Cornelius Agrippa vat de letterwaarden en de sefirot voor een breed publiek samen in De occulta philosophia (1533). Drie eeuwen later laat Éliphas Lévi in Parijs de 22 letters overeenkomen met de 22 troeven van de tarot, met de Magiër bij alef; de Golden Dawn in Londen (1888) verschuift de reeks en zet de Dwaas bij alef, wat verklaart waarom vandaag twee onverenigbare tarottoewijzingen naast elkaar bestaan. Dezelfde kringen zetten Latijnse alfabetten om in Hebreeuwse waarden om namen en data te lezen, en zo ontstaat de persoonlijke kabbalistische numerologie die je op internet vindt. Het is een samenhangend modern systeem, maar het is niet wat de kabbalisten beoefenden, en geen enkele rabbijnse bron ondersteunt het.
Gematria vandaag eerlijk gebruiken
Leer de tabel, kies de standaardtelling en bereken Hebreeuwse woorden zoals de traditie dat deed: namen van God, woorden uit de Bijbel, begrippen die je naast elkaar wilt leggen. Zie een gelijke waarde als een uitnodiging om na te denken, niet als een verborgen feit. Als een website je voornaam in Hebreeuwse waarden omzet en je vertelt wie je bent, weet dan dat ze een methode uit het westerse occultisme toepast op een systeem dat daar nooit voor is ontworpen. Het antwoord van de kabbala op de vraag wie je bent is geen getal; het is het werk van studie en herstel, de tikoen, dat ze van ieder mens vraagt.
- Pico della Mirandola (1486), Reuchlin (1517) en Agrippa (1533) brachten de kabbala naar het Latijnse Europa.
- Er bestaan twee tarottoewijzingen: Lévi zet de Magiër bij alef, de Golden Dawn zet daar de Dwaas.
- Een Latijnse voornaam omzetten in Hebreeuwse waarden is een praktijk uit de negentiende eeuw, geen kabbalistische praktijk.