Chinese numerologie: Luoshu, bagua en I Tjing

Wat is Chinese numerologie?

Chinese numerologie is geen enkele methode, maar drie lagen van kennis over getallen die in tweeënhalfduizend jaar samen zijn gegroeid. De eerste laag is kosmologisch: de diagrammen Hetu en Luoshu koppelen de getallen 1 tot 10 aan de vijf elementen, de windrichtingen en de seizoenen, en het magische vierkant van de Luoshu ligt tot op vandaag onder de feng shui. De tweede laag is fonetisch: in het Mandarijn en het Kantonees klinken veel getallen als andere woorden, zodat 8 klinkt als voorspoed en 4 als dood, en dat bepaalt in heel Oost-Azië prijzen, huisnummers en trouwdata. De derde laag is divinatorisch: de I Tjing leest situaties via 64 hexagrammen van hele en gebroken lijnen, en de Vier Pijlers lezen een geboorte via de zestigdelige cyclus van stammen en takken. Geen van deze lagen herleidt een geboortedatum of een naam tot één cijfer; de Chinese naamnumerologie die dat wel doet, door streepjes te tellen, is een Japanse uitvinding uit de jaren 1920. Op deze pagina leggen we elke laag uit met haar echte bronnen, haar tabellen en haar grenzen.

• Drie lagen: kosmologische diagrammen, gelukbrengende klanken, divinatorische stelsels; geen herleiding tot één cijfer.
• Het Luoshu-vierkant, waarin elke rij 15 oplevert, is het raster achter de bagua en de feng shui.
• Het getal 8 brengt in China geluk omdat het klinkt als ‘voorspoedig worden’; het getal 4 wordt als ongeluksgetal gemeden omdat het klinkt als ‘dood’.
• Naamnumerologie op basis van streeptelling is modern en komt uit Japan, uit 1929.

Hetu en Luoshu: de getallen van hemel en aarde

Twee diagrammen dragen de Chinese getallenleer. De Hetu, de Kaart van de Rivier, geeft elk element een scheppend getal van 1 tot 5 en een voltooiend getal van 6 tot 10: water 1 en 6, vuur 2 en 7, hout 3 en 8, metaal 4 en 9, aarde 5 en 10. De oneven getallen horen bij de hemel en bij yang, de even getallen bij de aarde en bij yin. De Luoshu, het Geschrift van de Luo, zet 1 tot 9 in een vierkant waarin elke rij, elke kolom en elke diagonaal 15 oplevert. Volgens de legende droeg een schildpad het uit de rivier Luo naar Yu de Grote; de oudste duidelijke beschrijving van deze schikking staat in teksten uit de Han-dynastie, rond de 1e eeuw van onze jaartelling, waar ze dient als plattegrond van de Mingtang, de rituele zaal van de keizer. De oneven, yang-getallen bezetten het midden en de vier hoofdwindrichtingen; de even, yin-getallen bezetten de hoeken.

De bagua: acht trigrammen, acht getallen, acht richtingen

Een trigram is een stapel van drie lijnen, elk heel, yang, of gebroken, yin; er zijn acht mogelijke stapels, samen de bagua. In de schikking van de Latere Hemel, toegeschreven aan koning Wen van Zhou, neemt elk trigram een vakje van de Luoshu in en daarmee het getal en de richting ervan. Dit is het raster dat de feng shui over een plattegrond legt: het zuiden is Li, vuur, 9; het noorden is Kan, water, 1; het zuidoosten is Xun, de wind, 4, de sector van rijkdom; het noordoosten is Gen, de berg, 8, de sector van kennis. De acht trigrammen staan ook voor een gezin, vader, moeder, drie zonen en drie dochters, en voor lichaamsdelen, dieren en eigenschappen: zo is een diagram van lijnen een complete taal van overeenkomsten geworden.

• Het midden, 5, heeft geen trigram: het is de spil, het element aarde.
• Zet twee trigrammen op elkaar en je krijgt een van de 64 hexagrammen van de I Tjing.
• De schikking van de Latere Hemel is die van de feng shui; die van de Vroegere Hemel is kosmologisch.

Geluksgetallen en ongeluksgetallen: een numerologie van klanken

Het bekendste deel van de Chinese numerologie, de geluksgetallen in China, heeft niets met rekenen te maken. Het Chinees heeft weinig lettergrepen en veel homofonen, zodat een uitgesproken getal een ander woord oproept. Acht, ba in het Mandarijn en baat in het Kantonees, lijkt op fa of faat, voorspoedig worden; de associatie is het sterkst in het Kantonees, en vanuit Hongkong en Guangdong heeft ze zich verspreid. Vier, si, klinkt als dood, si met een andere toon, en gebouwen in China, Hongkong, Taiwan, Korea en Japan slaan de vierde verdieping over zoals westerse gebouwen de dertiende overslaan. Die voorkeuren hebben een meetbare prijs: appartementen op de achtste en de achttiende verdieping worden duurder verkocht, kentekenplaten en telefoonnummers vol achten gaan voor grote bedragen onder de hamer, en de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Peking begon op 8 augustus 2008 om acht over acht ’s avonds.

De I Tjing: vierenzestig hexagrammen en de oudste binaire code

De I Tjing, het Boek der Veranderingen, is een handboek voor divinatie waarvan de kern, de vierenzestig hexagrammen met hun korte orakelteksten, is samengesteld onder de Westelijke Zhou, rond de 9e eeuw v.Chr.; de filosofische commentaren die de Tien Vleugels heten, zijn toegevoegd in de periode van de Strijdende Staten en onder de Han. Een hexagram bestaat uit twee trigrammen op elkaar, zes lijnen die elk heel of gebroken zijn, en de vierenzestig hexagrammen zijn precies de vierenzestig mogelijke schikkingen. Bij een raadpleging gebruikte men van oudsher vijftig duizendbladstengels, later drie munten, om elke lijn te bepalen met een kans die onveranderlijke lijnen bevoordeelt. In 1703 herkende Gottfried Wilhelm Leibniz, die van de jezuïet Joachim Bouvet een diagram van de hexagrammen had ontvangen, daarin de binaire getallen 0 tot 63 die hij net had beschreven, en hij publiceerde dat; zo werd de I Tjing de eerste oude tekst die als een binair stelsel werd gelezen.

De Vier Pijlers: een geboorte geschreven in zestig tekens

De Chinese lezing van een geboortedatum, de bazi of acht karakters van de Vier Pijlers, telt geen cijfers op. Ze schrijft het jaar, de maand, de dag en het uur van de geboorte in de zestigdelige cyclus, een cyclus van zestig combinaties die ontstaat door tien hemelse stammen te koppelen aan twaalf aardse takken, dezelfde takken die de twaalf dieren van de Chinese dierenriem dragen. Elke pijler is één stam en één tak, een geboorte bestaat dus uit acht karakters, en elk karakter heeft een element en een polariteit. De lezing kijkt naar het evenwicht van de vijf elementen binnen de acht karakters, naar de verhouding van elk karakter tot de dagstam, die de persoon zelf vertegenwoordigt, en naar de geluksperioden van tien jaar die erop volgen. Het is een astrologie van cycli, veel dichter bij het Vedische dasha-stelsel dan bij een herleiding van cijfers, en ze wordt in haar huidige vorm beoefend sinds de Song-dynastie.

• Zestig jaar vormen één volledige cyclus; een zestigste verjaardag is een terugkeer naar je geboorteteken.
• De dagstam, niet het dier van het jaar, vertegenwoordigt de persoon in een serieuze lezing.
• Shao Yong bouwde in de 11e eeuw op de getallen van de I Tjing een kosmologie die deze kunst nog altijd vormgeeft.

Naamnumerologie op streepjes, en hoe je dit alles vandaag gebruikt

Een methode die een naam wél tot getallen herleidt, bestaat in de Chinese wereld: ze telt de streepjes van de karakters van een naam, combineert de totalen tot vijf getallen en leest elk ervan af in een lijst van eenentachtig betekenissen. Ze is populair in Taiwan, Hongkong en Japan, maar ze is niet oud. Ze is bedacht door de Japanse auteur Kumasaki Kenō en gepubliceerd in 1929, daarna ingevoerd in de Chineessprekende regio’s, waar ze nog altijd dient om een naam te kiezen of te veranderen. Wie dat weet, kan de Chinese numerologie eerlijk lezen: de diepe laag, de Hetu, de Luoshu en de trigrammen, is een kosmologie van evenwicht; de alledaagse laag, de gunstige klanken, is een sociale code; en de stelsels die een persoon lezen, de Vier Pijlers en de I Tjing, zijn kunsten van het moment en de situatie, niet van een vastliggend karakter.

• Naamnumerologie op streepjes: Japan, 1929, eenentachtig betekenissen.
• De Luoshu is de ene sleutel die elk feng shui-diagram opent.
• Geen enkel Chinees stelsel herleidt een datum of een naam tot één cijfer.